december 4, 2022

arubanieuws

WE zijn de toonaangevende aanbieder van kwalitatief Nederlands nieuws in het Engels voor een internationaal publiek.

In het kort: het juridische kader voor private antitrustgeschillen in Nederland

Wetgeving en jurisdictie

Ontwikkeling van antitrustgeschillen

Hoe zou u de ontwikkeling van particuliere antitrustgeschillen in uw rechtsgebied samenvatten?

Nederland wordt van oudsher gezien als een aantrekkelijk rechtsgebied voor het instellen van schadeclaims in mededingingszaken. Het aantal in Nederland ingediende vorderingen kan de komende jaren nog verder toenemen door de mogelijkheid om in het Engels te procederen bij de Netherlands Commercial Court (NCC) en om de Wet Collectieve Afwikkeling Massaschadedie op 1 januari 2020 in werking is getreden.

De afgelopen jaren zijn in Nederland meerdere (tussentijdse) uitspraken gedaan in lopende particuliere kartelschadezaken. Deze trend zette zich voort in 2021, toen er 10 nieuwe uitspraken waren van Nederlandse rechters in vervolgzaken. Deze uitspraken hadden betrekking op zaken als bevoegdheid, de plicht van eisers om hun vorderingen te onderbouwen, toepasselijk recht, de geldigheid van cessies van vorderingen tot vordering van voertuigen, vooronderzoeken, aansprakelijkheid en het gebruik van het ‘passing-on’ verweer. Door deze uitspraken is de toepassing en interpretatie van deze zaken enigszins aan duidelijkheid gekomen; een aantal aspecten is echter nog niet opgelost. Voorbeelden van kartelzaken die hebben geleid tot vervolgacties tot schadevergoeding in Nederland zijn: Luchtvracht, Vrachtwagens en Liften.

Daarnaast waren er enkele civielrechtelijke zaken waarin op zelfstandige basis een mededingingsrechtelijke vordering werd ingediend. Echter, zoals gebruikelijk werden de meeste van die vorderingen afgewezen wegens onvoldoende onderbouwing.

Toepasselijke wetgeving

Zijn particuliere antitrustacties wettelijk verplicht? Zo nee, op welke basis zijn deze mogelijk? Is de bevoegdheid om een ​​claim in te stellen beperkt tot de direct betrokkenen of kunnen indirecte kopers claims indienen?

Particuliere antitrustacties voor schadevergoeding zijn wettelijk verplicht en zowel directe als indirecte kopers, evenals elke andere partij met voldoende belang, kunnen een claim indienen.

Indien gebaseerd op de wet, wat is de relevante wetgeving en welke zijn de relevante rechtbanken en tribunalen?

Richtlijn 2014/104/EU (de Antitrust Schaderichtlijn) is in 2017 omgezet in Nederlandse wetgeving door middel van: een uitvoeringshandeling (Uitvoeringswet)ter aanvulling van de bestaande algemene regels inzake aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad in het Burgerlijk Wetboek (BW) om een ​​specifieke (maar niet-exclusieve) wettelijke basis te creëren voor schadevorderingen op grond van inbreuken op het mededingingsrecht in Artikel 6:193m lid 1 BW. Daarnaast kunnen ook de algemene regels inzake onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) en ongerechtvaardigde verrijking (artikel 6:212 BW) van toepassing zijn. Bovendien kan een vertegenwoordigend orgaan ook een collectieve actie op ‘opt-out basis’ instellen onder artikel 3:305a BW (als onderdeel van de Wet Collectieve Afwikkeling Massaschade).

READ  MYT Netherlands Parent BV (MYTE) gaat dinsdag kwartaalinkomsten bekendmaken

In tegenstelling tot bestuursrechtelijke procedures tegen uitspraken van de Nederlandse Mededingingsautoriteit, waarvoor de rechtbank Rotterdam exclusief bevoegd is, is het privaatrechtelijke kartelproces civielrechtelijk niet opgedragen aan een gespecialiseerde mededingingsrechter. Schadevorderingen uit de particuliere mededinging moeten in eerste aanleg worden aanhangig gemaakt bij de territoriaal bevoegde rechtbank. Wanneer de rechtbank Amsterdam bevoegd is in een internationale schadevergoedingszaak, hebben eisers sinds 1 januari 2019 de mogelijkheid om hun vordering voor te leggen aan de NCC en de procedure in het Engels te voeren, mits de gedaagden akkoord gaan met de rechtsmacht van de NCC, waaronder begrepen de keuze voor de Engelse taal.

Privé acties

Beschikbaarheid

In welke soorten antitrustzaken zijn privéacties mogelijk? Is een vaststelling van een inbreuk door een mededingingsautoriteit vereist om een ​​particuliere antitrustactie in uw rechtsgebied te starten? Wat is het effect van een vaststelling van een inbreuk door een mededingingsautoriteit op de nationale rechter?

Met betrekking tot vervolgschadeclaims van kartels profiteren eisers – waar van toepassing – van het wettelijke vermoeden (geïntroduceerd bij de implementatie van Richtlijn 2014/104/EU (de Antitrust Damages Directive)) dat een kartel schade veroorzaakt. Voor elke vorm van inbreuk op de mededingingswetten die zijn vastgelegd in de artikelen 101 en 102 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, begaan door meerdere ondernemingen, voorziet het burgerlijk wetboek in hoofdelijke aansprakelijkheid voor de ondernemingen die bij de inbreuk betrokken zijn. Er is geen voorafgaande vaststelling van een inbreuk vereist. Op zichzelf staande zaken voor de Nederlandse rechter zijn een veelvoorkomend verschijnsel, met name als het gaat om verticale afspraken.

Naast deze bepalingen kan een eiser op basis van de algemene regels inzake onrechtmatige daad een vordering tot schadevergoeding instellen voor elke vorm van inbreuk op het mededingingsrecht. Andere soorten vorderingen, zoals het vorderen van nietigverklaring van een overeenkomst wegens onverenigbaarheid met de mededingingsregels, of het vorderen van een verklaring dat de verweerder misbruik heeft gemaakt van zijn machtspositie, kunnen ook door particuliere eisers worden ingesteld. Met betrekking tot elke andere vordering dan een vordering tot schadevergoeding tegen een kartel geniet de eiser echter niet van een wettelijk vermoeden dat de inbreuk schade heeft veroorzaakt.

READ  Er is dit jaar geen kerstnachtviering in Nederland

Bevindingen van inbreuk door de Europese Commissie zijn bindend voor zover op grond van artikel 16, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1/2003, de Nederlandse rechter kan geen beslissingen nemen die in strijd zijn met een definitief besluit van de Europese Commissie (Masterfoods leer). De implementatie van de Antitrust Schaderichtlijn heeft ook geleid tot de introductie van een wettelijke bepaling die definitieve besluiten van de Nederlandse Mededingingsautoriteit formeel bindend verklaart.

Vereiste verbinding

Welk verband met de jurisdictie is nodig om een ​​private actie op te richten? In hoeverre kunnen partijen invloed uitoefenen in welke jurisdictie een vordering wordt behandeld?

Als het gaat om bedrijven gevestigd in de Europese Unie, wordt de internationale jurisdictie geregeld door Verordening (EU) nr. 1215/2012 (de herschikte Brussel I-verordening). Op grond van de Verordening is de Nederlandse rechter bevoegd indien de verweerder woonplaats heeft in Nederland of indien de schadelijke gevolgen van de onrechtmatige gedraging zich in Nederland hebben voorgedaan of kunnen voordoen.

Daarnaast is de Nederlandse rechter bevoegd voor vorderingen tegen een gedaagde gevestigd in een andere EU-lidstaat indien een of meer van de medeverdachten in de zaak in Nederland zijn gevestigd en de vorderingen zo nauw met elkaar samenhangen dat de zaken samen worden gehoord en vastgesteld (artikel 8 van Verordening (EU) nr. 1215/2012). Voor buiten de Europese Unie gevestigde vennootschappen voorziet het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in dezelfde bevoegdheidsregel als artikel 8 van Verordening (EU) nr. 1215/2012.

Voor collectieve acties op grond van de Wet Collectieve Afwikkeling Massaschade geldt een aanvullende eis: de collectieve actie moet voldoende nauw aansluiten bij de Nederlandse rechtsorde (de reikwijdteregel). Een dergelijke voldoende nauwe band kan tot stand worden gebracht als:

  • het merendeel van de benadeelde partijen is gevestigd in Nederland;
  • de gedaagde is gevestigd in Nederland en aanvullende factoren wijzen op een verband met het Nederlandse rechtsstelsel; of
  • de gebeurtenis waarop de vordering betrekking heeft, heeft plaatsgevonden in Nederland.
READ  Door wind aangedreven sculpturen bewegen over strand in Nederland - CBS Miami

Het komt vrij vaak voor dat gedaagden die hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld voor schade, ook in Nederland bij dezelfde rechtbank een procedure van derden starten.

Beperkingen

Kunnen privé-acties worden ingesteld tegen zowel bedrijven als individuen, inclusief die uit andere jurisdicties?

Als het gaat om bedrijven gevestigd in de Europese Unie, wordt de internationale jurisdictie geregeld door Verordening (EU) nr. 1215/2012 (de herschikte Brussel I-verordening). Op grond van de Verordening is de Nederlandse rechter bevoegd indien de verweerder woonplaats heeft in Nederland of indien de schadelijke gevolgen van de onrechtmatige gedraging zich in Nederland hebben voorgedaan of kunnen voordoen.

Daarnaast is de Nederlandse rechter bevoegd voor vorderingen tegen een gedaagde gevestigd in een andere EU-lidstaat indien een of meer van de medeverdachten in de zaak in Nederland zijn gevestigd en de vorderingen zo nauw met elkaar samenhangen dat de zaken samen worden gehoord en vastgesteld (artikel 8 van Verordening (EU) nr. 1215/2012). Voor bedrijven gevestigd buiten de Europese Unie, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering voorziet in dezelfde bevoegdheidsregel als artikel 8 van Verordening (EU) nr. 1215/2012.

De wettelijke basis voor schadeclaims op basis van mededingingsrechtelijke inbreuken die in het Burgerlijk Wetboek is opgenomen met de implementatie van de Antitrust Schaderichtlijn heeft alleen betrekking op ondernemingen. Op grond van de algemene regels inzake onrechtmatige daad kan echter ook een schadeclaim worden ingesteld tegen een natuurlijke persoon (werknemer of leidinggevende), mits deze persoonlijk aansprakelijk kan worden gesteld. In de praktijk hebben we tot op heden geen rechtszaken gezien tegen individuen in mededingingszaken.